close
تبلیغات در اینترنت
قسمتی از خلاصه ترجمه كتاب دليل المرشدين الي الحق اليقين (۱)
چهارشنبه 21 آذر 1397
تاریخ امروز :

تدبر در قرآن آیه قرآن

چهارشنبه 11 اردیبهشت 1387 دریافت رایگان نرم افزار جامع پیرامون ولایت فقیه مطالعه بیشتر

جمعه 04 اردیبهشت 1394 بایسته های اعتقادی (امامت) در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

جمعه 07 فروردین 1394 بایسته های اخلاقی در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

جمعه 10 تیر 1390 مديريت و اخلاق مديران در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

چهارشنبه 11 خرداد 1390 امامت حضرت علی در آئینه سنت مطالعه بیشتر

یکشنبه 08 خرداد 1390 جلوه های بلاغت در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

سه شنبه 20 اردیبهشت 1390 سيماي امام علي(ع) در مثنوي معنوي مطالعه بیشتر

دانشنامه ی امام علی (ع)

معرفی برترین پایگاه های مجازی اهل بیت (س)

ذکر ایام هفته

موضوعات

  • قسمتی از خلاصه ترجمه كتاب دليل المرشدين الي الحق اليقين (۱)

    نظرات:

     

    مؤلّف: آية الله شيخ جعفر سبحاني

    مترجم: جواد محدثي



     


    «شيعه» در لغت و اصطلاح

    شيعه در لغت، به معني پيرو و ياور يك شخص است.

    ابن فارس گفته است:  شيعه دو معناي ريشه‌اي دارد، يكي بر ياري دلالت دارد و ديگري بر پخش و گسترش. اين‌كه مي‌گويند فلاني وقتي بيرون رفت، ديگري او را مشايعت كرد، از معناي اوّل است.[1]

    سخنان ديگري از فرهنگ نگاران همه به يك معني اشاره دارد. نتيجه اين كه: «شيعه» جماعتي است كه پيرو رييس خود هستند و انديشه‌اي واحد دارند و در سايه اين فكر مشترك، با هم ياري و همكاري دارند.

    اين، معناي لغوي شيعه است، امّا در اين‌جا معناي دوّم يعني آنچه ميان عالمان مصطلح است مهم است.

    وقتي شيعه گفته مي‌شود، مقصود از آن عبارت است از:

    1 . كسي كه دوستدار علي7 و فرزندان اوست، به اين اعتبار كه آنان خاندان پيامبرند و خداوند در قرآن مودّت آنان را واجب كرده است.

    شيعه به اين معني، جز بر نواصب كه دشمن علي7 و خاندان اويند، به همه مسلمانان، گفته مي‌شود. ريشه آن انديشه (ناصبي‌گري) به دوران معاويه بر مي‌گردد كه پايه‌گذار دشنام به علي7 بر فراز منبرها بود. ولي جز آنان، همه مسلمانان، اهل بيت پيامبر خدا9 را احترام مي‌گذارند و دوست دارند و هر صبح و شام بر آنان درود مي‌فرستند.

    2 . كسي كه علي7 را بر عثمان يا بر همه خلفا برتري مي‌دهد،
    با اعتقاد بر اين‌كه او چهارمين خليفه است و دليل مقدم دانستن او روايات فراواني است كه درباره فضايل و مناقب او از پيامبر اعظم
    9 نقل شده
    و اصحاب حديث آن‌ها را در مجموعه‌هاي حديثي خود آورده‌اند و
    اين احاديث، انسان را وا مي‌دارد كه باور كند آن حضرت برترين صحابه است.

    3 . كسي كه از علي7 و فرزندان او پيروي مي‌كند، به اعتبار اين كه آنان جانشينان پيامبر9 و پيشوايان مردم پس از اويند و آن حضرت ايشان را به فرمان خدا براي اين مقام نصب كرده و نام‌ها و ويژگي‌هاي آنان را ياد كرده است. در اين‌جا شيعه به اين معني است و مشهور بوده كه علي7 وصي است و اين از لقب‌هاي او گشته و شاعران در قصيده‌هايشان با همين عنوان از او ياد كرده‌اند.

    اين لفظ، شامل هر كس مي‌شود كه به رهبري امّت از سوي علي7 پس از پيامبر9 معتقد باشد و اين‌كه او جانشين پيامبر در همه اموري است كه به او مربوط است، جز پيامبري و نزول وحي. همه اين‌ها بر اساس تصريح پيامبر9 است. بنابراين پايه اصلي تشيّع، اعتقاد به
    وصايت و رهبري با همه شؤون آن براي امام
    7 است. تشيع، اعتقاد به اين است و جز اين، چيزي پايه اصلي مفهوم تشيّع و محور اطلاق شيعه بر او نيست.

    واژه شيعه در قرآن و حديث

    در قرآن كريم، شيعه به معناي پيرو پيامبران و شخصيت‌هاي بزرگ به كار رفته است. خداوند (در داستان موسي7) مي‌فرمايد:  آن‌كه از پيروان او بود، بر ضدّ آن‌كه از دشمنانش بود از او ياري خواست:  {فَاسْتَغاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَي الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ}.[2]

    نيز مي‌فرمايد:  و از جمله پيروان او ابراهيم است كه با قلبي سليم به پيشگاه پروردگارش آمد {وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لاَِبْراهِيمَ...}.[3]

    شيعه به معناي پراكندگي و تفرقه و اختلاف هم به كار رفته است:  {مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ كانُوا شِيَعاً}.[4]

    هرگاه در معناي تبعيت به كار رود به بُعد مثبت و ايجابي معني اشاره مي‌كند، امّا وقتي در معناي تفرقه و پراكندگي به كار مي‌رود به معناي منفي اشاره دارد.

    امّا در حديث، بي‌شك از آن‌جا كه پيامبر9 عرب اصيل است، اين واژه را در معناي حقيقي آن (پيرو) به كار مي‌برد. وقتي آيه {إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}[5] نازل شد، حضرت در حال حيات خويش پيروان علي7 را شيعه توصيف كرد. گروهي را كه نسبت به علي7 موالات و پيروي داشتند، «خَيْرُ الْبَرِيَّةِ»؛ (بهترين انسان‌ها) ناميد.

    برخي از اين احاديث چنين است:

    1 . ابن عساكر از جابر بن عبدالله نقل مي‌كند:  نزد پيامبر9 بوديم
    كه علي
    7 آمد. پيامبر9 فرمود:  سوگند به آن‌كه جانم در
    دست اوست، اين و پيروانش در قيامت، رستگارند. و آيه
    {إِنَّ
    الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ
    } نازل شد. از آن
    پس هرگاه علي
    7 مي‌آمد، اصحاب پيامبر9 مي‌گفتند: «خَيْرُ
     الْبَرِيَّةِ»
    ؛ (بهترين انسان‌ها) آمد.[6]

    2 . ابن عدي از ابن عباس نقل مي‌كند:

    چون آيه {إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ} نازل شد، پيامبر خدا9 به علي7 فرمود: «خَيْرُ الْبَرِيَّةِ»؛ (بهترين انسان) تو و پيروان (شيعيان) تو در روز قيامت هستيد، هم از خدا راضي هستيد، هم او از شما راضي است.[7]

    3 . ابن مردويه از علي7 نقل مي‌كند كه:  پيامبر خدا9 به من فرمود:  آيا اين سخن خدا را نشنيده‌اي كه {إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}؟ آنان، تو و پيروان تو هستيد، وعدگاه من و شما كنار حوض است، آن‌گاه كه امّت‌ها براي حسابرسي مي‌آيند، شما خوانده مي‌شويد.[8]

    اين‌ها بخشي از رواياتي است كه از پيامبر9 نقل شده و لفظ شيعه بر پيروان علي7 اطلاق شده است.[9]

    اين متون فراوان كه بي‌نياز از بررسي سندي است، نشان مي‌دهد كه علي7 در ميان اصحاب پيامبر9، متمايز به اين بود كه شيعه و پيرواني دارد، با اوصاف و ويژگي‌هايي كه در زمان پيامبر و پس از آن با اين نشانه‌ها شناخته مي‌شوند.



    [1] . مقاييس اللغة، ج3، ص235، واژه «شيع».

    [2] . قصص: 15.

    [3] . صافات: 84 ـ 83.

    [4] . روم: 32.

    [5] . بينه: 7.

    [6] . الدر المنثور، ج6، ص589.

    [7] . همان.

    [8] . همان.

    [9] . خواستاران تفصيل بيشتر به اين منابع رجوع كنند:

    الف. تفسير طبري، جزء آخر (تفسير سوره بيّنه).

    ب. الدرّ المنثور، ج6 ص 589 (تفسير سوره بيّنه).

    همچنین مطالبی با این موضوع را مطالعه نمایید

    • بایسته های اعتقادی (امامت) در نهج البلاغه
    • امام زمان  عج در آینه گفتار امام علی ع
    • علی(علیه السلام) مولای غدیر
    • بررسي عملكرد عوام و خواص در برابر حضرت علي عليه‏السلام (۴)
    • بررسي عملكرد عوام و خواص در برابر حضرت علي عليه‏السلام (۳)
    • بررسي عملكرد عوام و خواص در برابر حضرت علي عليه‏السلام (۲)

درباره ما